لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ ( سورهء يونس : 67 ) ، إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ( سورهء رعد : 6 ) . تو همان هوشى و باقى هوش پوش . اى برادر تو همان انديشه‌اى * مابقى تو استخوان و ريشه‌اى كمال انسان و تكميل وى غير را به حسب قوّهء نظرى و قوّهء عملى او است . و رئيس كمالات معتبر در قوهء نظرى معرفة اللّه است ، و در قوّهء عملى طاعة اللّه . و به حسب مراتب فعليّت اين دو قوّه ، انسان را درجات است ، يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ ( مجادله : 11 ) ، وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ( احقاف : 19 ) ، إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ ( فاطر : 10 ) . شيخ بزرگوار ابن سينا در فصل اول مقالهء عاشرهء « الهيّات شفاء » ص 288 گويد : « افضل النّاس من استكملت نفسه عقلا بالفعل ، و محصّلا للاخلاق الّتى تكون فضائل عمليّة ، و افضل هؤلاء هو المستعّد لمرتبة النبوّة » . خواجه نصير طوسى را در تفسير سورهء مباركهء عصر بيان و استفاده‌اى به كمال در كمال و تكميل ياد شده است كه فرمود : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ * وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ . اى الاشتغال بالامور الطبيعيّة و الاستغراق بالنفوس البهيميّة . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا . اى الكاملين فى القوّة النظريّة . وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ . اى الكاملين فى القوّة العمليّة . وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ . اى الّذين يكمّلون عقول الخلائق بالمعارف النظريّة . وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ . اى الّذين يكمّلون اخلاق الخلائق و يهّذبونها . عقل است كه حجّت خدا و حاكم به حقّ است . عقل است كه كشتى درياى